مصطفی طاهری در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اهمیت راهبردی هوش مصنوعی در آینده کشورها گفت: امروز هوش مصنوعی دیگر یک فناوری صرفاً تخصصی یا مربوط به آینده نیست، بلکه به یکی از اولویتهای اصلی کشورها تبدیل شده و بخش مهمی از رقابت اقتصادی، علمی، امنیتی و حکمرانی در جهان به این فناوری گره خورده است.
وی افزود: تأکیدات مقام معظم رهبری بر ضرورت توجه جدی به هوش مصنوعی نیز نشاندهنده اهمیت راهبردی این موضوع برای کشور است و در سالهای اخیر دستگاههای مختلف نیز فعالیتهایی را در این حوزه آغاز کردهاند که اصل این حرکت مثبت است، اما باید مراقب باشیم این اقدامات به موازیکاری و هدررفت منابع منجر نشود.
عقبماندن از هوش مصنوعی، عقبماندن از آینده است
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس با بیان اینکه هوش مصنوعی از فناوریهای تعیینکننده آینده جهان است، تصریح کرد: هر ملتی که در دانشها و فناوریهای جدید از دیگران عقب بماند، هزینه سنگینی پرداخت خواهد کرد. تجربه تاریخی نیز نشان داده است کشورهایی که در آغاز انقلاب صنعتی از تحولات علمی و فناورانه عقب افتادند، در ادامه با وابستگی، استعمارزدگی، فقر و قرار گرفتن در موقعیت ضعیفتر در نظام جهانی مواجه شدند.
طاهری ادامه داد: امروز نیز نباید اجازه دهیم چنین اتفاقی در حوزه فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی، تکرار شود. هدف ما این است که ایران حداقل در جمع ۱۰ کشور اول دنیا در حوزه هوش مصنوعی قرار گیرد و برای رسیدن به این هدف باید از هماکنون زیرساختهای لازم را ایجاد کنیم.
وی با اشاره به تکلیف دولت در برنامه توسعه برای ارائه لایحه هوش مصنوعی گفت: در قانون برنامه، دولت مکلف شده بود لایحهای در زمینه هوش مصنوعی ارائه کند، اما با گذشت چندین ماه از سال و عدم ارائه لایحه از سوی دولت، مجلس برای اینکه این موضوع بیش از این معطل نماند، تدوین طرح قانون ملی هوش مصنوعی را در دستور کار قرار داد.
تدوین طرح با مشارکت نخبگان، دانشگاهها و بخش خصوصی
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس خاطرنشان کرد: از ابتدای این مجلس تلاش کردیم تدوین قانون هوش مصنوعی با مشارکت ذینفعان واقعی این حوزه انجام شود و در جلسات مختلف از ظرفیت بخش خصوصی، دستگاههای دولتی، دانشگاهها، نخبگان علمی و متخصصان هوش مصنوعی استفاده کردیم.
طاهری گفت: بیش از ۲۵ جلسه تخصصی برای بررسی ابعاد مختلف این طرح برگزار شده و تلاش کردهایم نظرات و دغدغههای متخصصان را در متن قانون لحاظ کنیم. این طرح اکنون آماده شده و بارگذاری نیز شده است و امیدواریم هرچه سریعتر در دستور کار مجلس قرار گیرد.
وی افزود: در تدوین این طرح تلاش کردهایم هم ابعاد فنی و هم ابعاد حقوقی و همچنین لایههای زیرین و زیرساختی مورد توجه قرار گیرد تا قانونی که تصویب میشود قابلیت اجرا داشته باشد و صرفاً یک سند کلی و غیرعملیاتی نباشد.
طاهری درباره رویکرد حاکم بر طرح قانون ملی هوش مصنوعی گفت: در دنیا به طور کلی دو رویکرد در مواجهه با هوش مصنوعی وجود دارد؛ یک رویکرد، توسعهای است و رویکرد دیگر بر تنظیمگری و رگولاتوری تمرکز دارد.
وی ادامه داد: برای نمونه، کشورهای اروپایی بیشتر به سمت تنظیمگری رفتهاند، در حالی که کشورهایی مانند آمریکا و چین تمرکز بیشتری بر توسعه و ایجاد ظرفیتهای فناورانه دارند.
نماینده مردم زنجان و طارم تأکید کرد: با توجه به اینکه ما در حوزه هوش مصنوعی با عقبماندگی جدی مواجه هستیم و هدفگذاری کشور نیز باید حضور در جمع ۱۰ کشور برتر دنیا باشد، تلاش کردهایم قانون را با رویکرد توسعهای تدوین کنیم و اجازه ندهیم نگاه صرفاً تنظیمگرانه بر آن غلبه کند.
طاهری اضافه کرد: ما نیاز داریم ابتدا ظرفیت تولید، توسعه و استفاده از هوش مصنوعی در کشور شکل بگیرد و سپس در کنار آن تنظیمگری متناسب نیز انجام شود. اگر از ابتدا تمام تمرکز را بر محدودسازی و مقرراتگذاری بگذاریم، ممکن است فرصت رشد و رقابت را از کشور بگیریم.
بدون داده مناسب، توسعه هوش مصنوعی امکانپذیر نیست
وی با اشاره به اهمیت داده در توسعه هوش مصنوعی اظهار کرد: یکی از موضوعات اساسی در این حوزه، دسترسی به دادههای باکیفیت، استاندارد و قابل استفاده است. در واقع اگر داده مناسب تولید و ساماندهی نشود، بسیاری از اقدامات دیگر در حوزه هوش مصنوعی عملاً ناقص خواهد بود.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس افزود: پیش از این نیز در حوزه حکمرانی داده، قانون مدیریت دادهها و اطلاعات ملی را در مجلس دنبال کردیم و این طرح با ۱۹۹ رأی به تصویب رسید. این قانون میتواند یکی از زیرساختهای مهم تحول دیجیتال در کشور باشد.
طاهری تصریح کرد: در قانون هوش مصنوعی نیز تلاش کردهایم موضوع داده به صورت جدی دیده شود. به همین دلیل ایجاد ساختار تخصصی برای تولید، ساماندهی و استفاده از دادهها مورد توجه قرار گرفته است؛ چرا که اگر دادههای لازم در کشور تولید نشود، هر اقدامی که در حوزه هوش مصنوعی انجام دهیم، در نهایت ناقص خواهد بود.
وی با بیان اینکه قانون ملی هوش مصنوعی باید زمینهساز یک تحول واقعی در کشور باشد، گفت: این طرح را صرفاً یک قانون عادی نمیدانیم، بلکه آن را سنگبنای یک تحول ملی در حوزه فناوری میدانیم.
طاهری افزود: ارتقای سواد دیجیتال، حمایت از استارتاپها و کسبوکارهای نوپا، ایجاد زیرساختهای دادهای امن و منسجم و تقویت زیرساختهای آموزشی و پژوهشی از جمله محورهایی است که در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: توسعه هوش مصنوعی بدون نیروی انسانی متخصص، دانشگاههای فعال، پژوهش هدفمند، شرکتهای دانشبنیان و بخش خصوصی توانمند امکانپذیر نیست. بنابراین قانون باید به گونهای نوشته شود که مجموعه این اجزا را در کنار یکدیگر قرار دهد و یک زیستبوم واقعی برای توسعه هوش مصنوعی در کشور ایجاد کند.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس همچنین نسبت به موازیکاری در حوزه هوش مصنوعی هشدار داد و گفت: اینکه دستگاههای مختلف پس از تأکیدات مقام معظم رهبری وارد حوزه هوش مصنوعی شدهاند، اتفاق مثبتی است، اما باید مشخص شود هر دستگاه چه مسئولیتی دارد.
طاهری تصریح کرد: منابع کشور محدود است و نمیتوان اجازه داد چند دستگاه به صورت موازی یک کار را انجام دهند. برای رسیدن به جایگاه مطلوب در هوش مصنوعی، نیازمند تقسیم کار ملی، سیاستگذاری منسجم، تعیین مسئولیتها و جلوگیری از موازیکاری هستیم.
تلاش مجلس برای پیشبینی منابع هوش مصنوعی در بودجه
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه بودجه گفت: در بودجه امسال نیز پیشنهادهایی را در حوزه هوش مصنوعی مطرح کردیم و با وجود اینکه برخی از این موارد در بودجه اولیه پیشبینی نشده بود، در کمیسیون پیگیریهای لازم انجام شد.
نماینده مردم زنجان و طارم افزود: توسعه هوش مصنوعی نیازمند منابع پایدار است و نمیتوان انتظار داشت صرفاً با تدوین قانون، تحول اتفاق بیفتد. باید در کنار قانون، بودجه، زیرساخت، نیروی انسانی و حمایت از بخش خصوصی نیز فراهم شود.
طاهری تأکید کرد: هدف نهایی ما این نیست که ایران صرفاً مصرفکننده محصولات و خدمات هوش مصنوعی سایر کشورها باشد. باید به سمت تولید دانش، توسعه فناوری، ایجاد محصولات و خدمات بومی و حضور در بازارهای منطقهای و جهانی حرکت کنیم.
وی خاطرنشان کرد: اگر امروز برای هوش مصنوعی تصمیم درست نگیریم، در سالهای آینده هزینه بسیار بیشتری برای جبران عقبماندگی خواهیم پرداخت. بنابراین باید نگاه ما به این حوزه ملی، بلندمدت و توسعهمحور باشد.
نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس گفت: طرح قانون ملی هوش مصنوعی حاصل بیش از ۲۵ جلسه کارشناسی و مشورت با متخصصان، دانشگاهیان، بخش خصوصی و دستگاههای مختلف است و تلاش کردهایم در آن هم مسائل فنی و هم مسائل حقوقی و زیرساختی دیده شود.
طاهری ابراز امیدواری کرد: با قرار گرفتن این طرح در دستور کار مجلس و طی مراحل قانونی، بتوانیم زمینه یک تحول جدی در حوزه هوش مصنوعی را فراهم کنیم و ایران را به جایگاهی برسانیم که در جمع کشورهای پیشرو جهان در این فناوری قرار گیرد.
نظر شما